Eerst even dit:
Podcast De Omslag, aflevering 5 geeft je een mooie inkijk in de praktijk van het schrijven van muziek en theater. Schrijver Peer Wittenbols heeft het over hoe acteurs met zijn werk omgaan, en omgekeerd, terwijl componist Diederik van der Laag het levende bewijs is van een omslag van Death Metal naar chorale devotie, en dat alles in Tivoli Vredenburg, waar je ook nog aan Metal Yoga kan doen, horen we uit de zaal. Misschien kunnen ze daar ook iets met deze Grieks-Orthodoxe priester:
Het mooie aan deze serie podcasts ‘De Omslag’ is dat ik ook als maker en samensteller verrast ben door de bijdragen van de gasten. Soms ga je op een vage hint af dat mensen wel eens iets met elkaar te maken hebben, maar soms is het ook gewoon toeval. Hoe dan ook, deze podcast doet weer aardig zijn best om de schotten tussen de verschillende kunstvormen weg te halen. En dan hebben we het ook nog over de kwaliteit van de amateurkunst in Nederland.
En dan nu het woord aan de leden!
De kunstwereld heeft behoefte aan alerte journalisten, maar de meeste commerciële media vinden het culturele lezerspubliek te klein. Daarom zorgen wij, de leden van onze coöperatie, ervoor dat journalistiek zichtbaar blijft, omdat we denken dat mensen met hart voor kunst ook hart hebben voor kunstjournalistiek. Daarom werken we als een coöperatie. Daarom zijn we ook grotendeel gratis te lezen: het leven is al duur genoeg. Dat vinden de leden ook.
Daarom ben je lid. Als mens, of als organisatie.
Als organisatie stuur je ook persberichten in. Cultuurpers verspreidt je nieuws dan een heel jaar onder 25.000 websitebezoekers per maand, plus onze socials, zoals deze nieuwsbrief, die zeer goed gelezen wordt.
Lees meer over dat ‘Cultureel lidmaatschap‘.
Persberichten van leden
Het nieuwe seizoen van Theater Rotterdam – de makerscommunity trekt met 9 producties het land in
Met dit seizoen onderstreept Theater Rotterdam zijn keuze voor het werken met een makerscommunity, waarin een diverse groep makers samen de volle breedte van de podiumkunsten vertegenwoordigt. Wat hen verbindt is een sterke betrokkenheid bij actuele maatschappelijke vraagstukken én bij elkaars werk. Dit vertaalt zich in een seizoen vol kruisbestuivingen, samenwerkingen en nieuwe artistieke vormen – binnen en buiten het theater.
Nederland gaat bijzondere middeleeuwse gouden vondst aankopen
Een middeleeuwse gouden ring uit de 9e/10e eeuw wordt door de Nederlandse staat aangekocht. De ring, die in 1997 werd gevonden is sinds 2022 aangewezen als beschermd cultuurgoed om deze te behouden voor het Nederlands cultuurbezit. Met de aankoop van de ring wordt het object onderdeel van de Rijkscollectie, zo blijft het voor heel Nederland te zien.
Festival Tweetakt 2026 gaat bijna van start
Van vrijdag 5 juni tot en met zondag 14 juni, vindt Festival Tweetakt weer plaats in de Utrechtse binnenstad en op Fort Ruigenhoek. Het internationale festival biedt een breed scala aan theater, dans, beeldende kunst en nog veel meer.
Tryaters Swimbad twee extra zondagen open! Wegens succes extra voorstellingen op zondag 7 en 14 juni
Met het premièreweekend van voorstellingSwimbadin Bakkeveen achter de rug en nog een aantal uitverkochte uitvoeringen in het verschiet, ziet theatergezelschap Tryater de vraag zo snel stijgen, dat het twee dagen aan de speelreeks toevoegt.
Delft Fringe Festival 2026 feestelijk van start
Delft, donderdag 28 mei – Woensdag 27 mei is Delft Fringe Festival 2026 feestelijk geopend in Theater de Veste.
Marmoucha Orchestra & Maripepa Contreras presenteren Sexi Firmum Iulium
Op zondag 7 juni gaat in Amare Den Haag Sexi Firmum Iulium in première, de nieuwe productie van Marmoucha Orchestra onder leiding van jazzhoboïste, arrangeur en artistiek coördinator Maripepa Contreras.
Rijk, provincies en gemeenten maken nieuwe afspraken over zorg voor erfgoed
Nederland is rijk aan erfgoed. Van het Rotterdamse zomercarnaval tot Slot Loevestein, van het coulissenlandschap in de Achterhoek tot de scheepswrakken in de Waddenzee.
Wereldpremière L.A.V.A.: ICK Dans Amsterdam & Compagnia Zappalà Danza tijdens Julidans 2026
L.A.V.A. neemt de toeschouwer mee in een intens fysieke en sonische ervaring van frictie, spanning en ondergrondse stromen.
Aftellen tot de start van Delft Fringe Festival op 27 mei
Delft, woensdag 20 mei – Het is bijna zover! Op woensdag 27 mei om 19.30 uur opent Delft Fringe Festival 2026met een feestelijke avond in Theater de Veste.
Eerste namen voor Explore the North Festival 2026
Club Guy & Roni, Boris Acket en HIIIT komen naar Explore the North Festival met hun nieuwe performance The Current.
Ook als individueel mens kun je laten zien dat je onafhankelijkheid belangrijk vindt en met ons meedoen. Want we beloven ook dat deze nieuwsbrief altijd door zelfdenkende mensen geschreven zal blijven.
Word lid via iDeal/WERO (kan al vanaf 2,50!)
Je kunt ook via substack lid worden. Zelfde voorwaarden, andere weg:
Beste lezer!
‘We willen best op duurzaamheid letten, maar stellen het creatieve altijd voorop’. Het klonk tijdens het panelgesprek, voorafgaand aan de opening van Delft Fringe Festival. Het lijkt vanzelfsprekend, maar is het dat ook? We zijn zo gewend om de autonomie van de kunst heilig te verklaren, dat we die zelfs stellen boven het behoud van de planeet. Want in extremo komt het natuurlijk daar op neer: als een kunstwerk vereist dat je Groenland laat smelten, dan moet dat kunnen, want de kunst is autonoom en de kunstenaar moet niet begrensd worden.
Beetje overdreven, natuurlijk. Of toch niet? Moet de kunst niet juist het goede voorbeeld geven? Gedijt creativiteit niet juist dankzij beperkingen? Levert complete vrijheid in een wereld die alles oké vindt niet tot vervlakking, zoals we nu merken aan de stortvloed aan door AI gegenereerde plaatjes, muziek en teksten, die onbeperkt door iedereen met een computer kunnen worden gejat gemaakt?
Terug naar de duurzame basis dus? De Franse musicus Pascal Comelade maakt muziek met uitsluitend speelgoedinstrumenten.
Duurzaamheid en creativiteit kunnen elkaar dus versterken. Dat laat het Zuidelijk Toneel natuurlijk al een tijdje zien, zoals we ook in de podcast van vorig jaar vernamen:
Voor mij was het grotere nieuws ook afkomstig uit Korzo, namelijk dat dat theater vanaf komend seizoen rigoureus kiest voor het opbouwen van speelminuten voor nieuwe makers. Een duurzame keuze die, als hij meer navolging krijgt, flinke gevolgen heeft voor het aanbod aan nieuwe makers. Jonge professionals op Delft Fringe Festival: ‘We moeten af van het wegwerptheater’.
“Helemaal geen kunst is natuurlijk het duurzaamste”, merkte iemand op.
Onze stagiaire Alessia de Santis is ondertussen op stap door Nederland met een bijzondere opdracht: hoe definieer je een kunstruimte? Haar eerste podcast over dit onderwerp staat inmiddels online.
Het mooie van deze Italiaanse bijdrage is dat je met andere ogen naar het vanzelfsprekende gaat kijken, zoals Ruigoord, of Kunstruimte Oost-West in Amersfoort.
Alessia ging ook naar Spring, en schreef enkele recensies: No Man’s Land: een voorstelling die medeplichtigheid onontkoombaar voelbaar maakt Op #spring: “No Man’s Landvan Alaa Minawi vertelt het verhaal van ons heden, maar wil ook de toekomst voorspellen: onze toekomst en daarmee ook de toekomst van Palestina.”
Ook zag ze Work Body: Michael Turinsky laat ons indringend voelen wat kapitalisme met achterblijvers doet #SPRING: “Ik begreep zijn bedoelingen aanvankelijk niet, maar toen hij begon te praten en te zingen, werd zijn doel duidelijker: de kapitalistische samenleving legt een bepaald ritme van presteren en produceren op dat niet altijd toegankelijk is voor mensen met een handicap, die wellicht meer tijd of andere hulpmiddelen nodig hebben.”
Guido van Nispen schreef ondertussen een uitstekende analyse van de problematiek rond het toezicht in de kunsten: “Er zijn alleen verliezers” Toezicht zonder zichtbaar toezicht. “Soms wordt de staat van een instelling niet zichtbaar in een bestuurskamer, niet in een jaarverslag en zelfs niet in de zorgvuldige taal van een officiële verklaring, maar op 18 mei jongstleden op een plek waar niemand vrijwillig wil belanden: een rechtszaal. Daar, tussen juridische precisie en bestuurlijke terughoudendheid, wordt een organisatie soms ontdaan van haar institutionele decor.”
Tot slot: ik was ongelooflijk blij verrast door de jubileumvoorstelling van Tryater: Tryaters ‘Swimbad’ is de reis naar Bakkeveen meer dan waard “Het komt best weinig voor, dat ik met een gelukzalige glimlach uit een theatervoorstelling kom. De vrijdag voor Pinksteren overkwam het me in Bakkeveen, het dorp op het drielandenpunt tussen Friesland, Groningen en Drenthe, waar de tijd op een bijzondere wijze is stil blijven staan.”
Een AI-eindredactie-experiment stelde dat hier een grote fout stond, omdat Friesland, Groningen en Drenthe geen landen zijn, maar provincies. Daarom hebben we liever menselijke eindredactie.
Korting
Wist je dat je - als je een kleine beurs hebt - voor de helft van de prijs deze nieuwsbrief kunt krijgen? Privé Lidmaatschap (Budget) - Cultuurpers
Dank!
Dank dat je helemaal tot hier gelezen hebt. Als je het belangrijk vind dat we er zijn, steun ons dan met een (extra) donatie.
Met hartelijke groet,
Wijbrand Schaap, Hoofdredacteur
PS: Laat AI je beschaving niet regeren
Onderzoeksbedrijf Emergence doet experimenten met wereldsimulaties, waarin AI-modellen de taak krijgen een samenleving te vormen. De laatste test ging tussen vijf AI-modellen, die hun beschaving 16 dagen in stand moesten houden. Alleen Claude van Anthropic haalde de eindstreep: een wereld zonder geweld met een werkende democratie en volwaardige sociale cohesie. Grok, daarentegen, dat zijn data vooral van het extreemrechtse platform X haalt, ging binnen vijf dagen ten onder aan misdaad en burgeroorlog.
Lijkt me nuttige kennis voor talkshowredacteuren en politici die nog steeds denken dat X iets met de werkelijke samenleving te maken heeft. EMERGENCE WORLD: A Laboratory for Evaluating Long-horizon Agent Autonomy
PPS: Goegel steelt je zoekopdracht
Google gaat binnenkort ook in Europa helemaal over op met AI gegenereerde antwoorden op je zoekopdracht, met de bronnen ergens diep achter een tabje verstopt. Dat moet je niet willen, en Henk van Ess legt dat heel goed uit.
PPPS: Finse manosphere
Diederik van der Laag vertelt in onze podcast hoe hij via Taizé veranderde van een Metalhead in een componist van koormuziek. Dat deed me, achteraf, ook denken aan deze Finse club, die alweer heel lang geleden in Nederland toerde en zelfs The Dutch Mountains van The Nits van een onvergetelijk refrein voorzag.
